Mahsa Amini'nin vefat yıl dönümünde gözaltılar

Mahsa Amini’nin vefat yıl dönümünde gözaltılar

Başını düzgün örtmediği gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra gözaltındayken hayatını kaybeden 22 yaşındaki Jina Mahsa Amini, birinci mevt yıl dönümünde anılıyor. Kürt bir ailenin kızı olan Amini için şov ve anma merasimleri öncesinde sabah saatlerinde Kürt bölgelerinde çok sayıda kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Resmi haber ajansı Tasnim sabah saatlerinden itibaren dükkanların fotoğraf ya da görüntüsünü çeken çok sayıda kişinin gözaltına alındığını duyurarak, “Bu bireyler güvensizlik yaratmaya ve Kürdistan Vilayeti’nin güvenlik ve istihbarat ünitelerince gözaltına alındı” sözüne yer verdi. Kürt bölgelerinde vatandaşlar protesto için bugün dükkanların kapalı kalacağını duyurmuştu.

Mahsa Amini gözaltında hayatını kaybetti Fotoğraf: Kurdpa

Mahsa Amini’nin babası da gözaltına alındı

Merkezi Norveç’te olan insan hakları kuruluşu Hengaw Telegram’dan yaptığı açıklamada, Amini’nin babası Amjad Amini’nin bugün meskenden çıktığı sırada İhtilal Muhafızları’nca gözaltına alındığını duyurdu. Kürdistan İnsan Hakları Ağı, baba Amini’nin kızının mevti için anma yapmama konusunda uyarıldıktan sonra özgür bırakıldığını açıkladı. İrna haber ajansı da baba Amini’nin artık gözaltında olmadığını duyurdu.

Amini ailesi kızlarının hastalık nedeniyle öldüğü tarafında yapılan resmi açıklamaları “şüpheli” bulduğunu belirtmişti. Lokal ve milletlerarası çok sayıda medya kuruluyuna demeç veren aile bu nedenle İran yargısının amacı haline gelmişti. Jina Mahsa Amini’nin ailesi, vefatının birinci yıl dönümüne yaklaşık bir hafta kala Instagram üzerinden yaptığı paylaşımda, 16 Eylül’de kızlarının mezarı başında dini bir anma merasimi düzenleyeceklerini duyurmuştu. Amini ailesi son bir yıldır güvenlik güçleri tarafından sıkı müşahede altında tutuluyor.

Kürt bölgelerinde vatandaşlar bugün dükkanlarını kapalı tutuyor. İran güvenlik ünitelerinin Amini protestolarına sert müdahaleleri nedeniyle sokaklarda kitlesel şovlar düzenlenmesi davetleri yapılmadı. Kürt bölgelerinde fevkalâde hal ilan edilerek, ağır güvenlik tedbirleri alındı. Amini’nin memleketi Sakkız kasabası güvenlik güçlerince çevrilerek girişlere kapatıldı. Yalnızca Kürt bölgeleri değil başka kentlerde de muhtemel protestolar nedeniyle güvenlik tedbirleri artırıldı.

Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock Amini’nin mevt yıl dönümü nedeniyle yaptığı açıklamada, protestoculara dayanak kelamı verdi ve, “İran’daki insanların bahtını Brüksel, New York ve Cenevre’de gündemimize alıyoruz” dedi. Halihazırda ABD’de olan Baerbock burada İran’da terör suçlamasıyla tutuklanan ve idam cezasına çarptırılan Alman-İran vatandaşı Cemşid Şarmehd’in kızı ile görüştü. ABD Lideri Joe Biden da Amini’nin vefat yıl dönümünde İran’daki göstericilere dayanak açıklaması yaptı.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği (AB) baskı ve şiddete sahne olan şovların akabinde İran’a yönelik bir dizi yaptırım kararı aldı. Washington idaresi son olarak dün Amini’nin vefatının akabinde yaşanan protestolarla kontaklı kişi ya da kurumlara yaptırım kararı aldı. Bunlar ortasında üç medya kuruluşu ile vize kısıtlaması getirilen 13 İranlı yetkili ve ya da kişi de bulunuyor. AB de dün dört kişi, altı kurum ya da şirkete yaptırım kararı aldı. Bunlar ortasında iki üst seviye emniyet yetkilisi de bulunuyor.

Mahsa Amini protestoları nasıl başladı?

Jina Mahsa Amini geçen yıl başşehir Tahran’a yaptığı bir seyahat sırasında, “başörtüsünü kurallara uygun formda takmadığı” gerekçesiyle ahlak polisi tarafından karakola götürüldü. Amini birkaç saat sonra ise polis nezaretinde hastaneye götürüldü. Bu sırada genç bayanın baygın hatta ölmüş olabileceğinden şüpheleniliyor. Üç gün sonra, 16 Eylül’de yapılan resmî açıklamada ise Mahsa’nın öldüğü duyuruldu. Memleketi İran’ın batısındaki Kürt kasabası Sakkız’daki cenaze merasimi sırasında başlayan protestolar, süratle ülke geneline yayıldı. Bilhassa genç bayanlardan oluşan protestocular, başörtülerini çıkararak hareket yaptı. Tüm şovlarda “Kadın, hayat, özgürlük” sloganı atıldı. Giderek kitlesel bir hal alan şovlar son yıllardaki en büyük ve en uzun soluklu protestolar olarak görülüyor. İran güvenlik güçleri protestoculara baskı ve şiddetle müdahale etti. 16 Eylül 2022 ile bu yıl Ocak sonuna dek 17’si çocuk en az 527 gösterici öldürüldü.

dpa, DW / HT,EC